Ludzie niepodległości: Rejewski, Różycki, Zygalski, tercet do złamania Enigmy

Na okładce książki „The Ultra Secret” z 1974 r., która jako pierwsza przybliżyła masowemu czytelnikowi aliancki sukces w złamaniu Enigmy, widnieje cytat z gen. Harolda Alexandra: „Znajomość nie tylko dokładnej siły przeciwnika i jego położenia, ale też tego jak, kiedy i gdzie zamierza przeprowadzić działania nadała wojnie zupełnie innego wymiaru”. Ten „zupełnie inny wymiar” nie byłby możliwy bez tercetu polskich matematyków.

Zobacz także

Lista 100. Ludzie Niepodległości

Zapisz na później

Marian Rejewski, Henryk Zygalski oraz Jerzy Różycki pochodzili z tego samego pokolenia – urodzili się kolejno w 1905, 1908 i 1909 r. Spotkali się na tajnym kursie kryptologicznym, jaki z inspiracji polskiego wywiadu został zorganizowany na Uniwersytecie w Poznaniu. Z 20 matematyków, którzy wzięli w nim udział, do pracy przy szyfrach zaangażowano tylko ich. Tercet od razu otrzymał nie lada zadanie: złamanie nowatorskiej maszyny Enigma, która stała się wówczas standardowym wyposażeniem niemieckiej armii. Enigma szyfrowała wiadomości w ten sposób, że podstawiała litery – np. „A” zamieniała na „G”. W podstawowej wersji manewr ten był powtarzany siedem razy, co dawało olbrzymią liczbę możliwych kombinacji.

Chociaż Brytyjczycy i Francuzi poddali się w walce z Enigmą, Polacy siedli do zadania jak do zagadki matematycznej i powoli uchylali rąbek po rąbku zasady jej działania. Pomógł im w tym francuski wywiad, który zdobył część dokumentacji technicznej Enigmy. Dzięki temu w 1938 r. polski wywiad odczytywał już trzy czwarte przechwyconych wiadomości. W tym samym roku Niemcy udoskonalili jednak maszynę; wiedzą o Enigmie należało podzielić się z sojusznikami.