Mieczysław Wajnberg to XX-wieczny żydowski kompozytor z Polski, który w 1939 roku uciekł z Polski do Związku Radzieckiego, gdzie otrzymał obywatelstwo i pozostał do końca życia (mieszkał w Moskwie). Zapomniany w XXI wieku kompozytor należał wówczas do elity muzycznej. Jego przyjacielem był Dymitr Szostakowicz. Który zresztą pomógł zresztą w uwolnieniu Wajnberga z więzienia na Łubiance, kiedy trafił tam w 1953 r. w czasie stalinowskich czystek. Wajnberg do Warszawy przyjechał ponownie raz, w latach 1966 r. na Warszawską Jesień jednak jego symfonia ostatecznie nie została wykonana na festiwalu. Kompozytor tworzył też muzykę do filmów np. „Lecą Żurawie”.

Powrót opery „Pasażerka”

W latach sześćdziesiątych powstał najbardziej znany obecnie utwór Wajnberga opera „Pasażerka”.

Libretto powstało na podstawie słuchowiska i powieści „Pasażerka” Zofii Posmysz. Najbardziej znana jest adaptacja filmowa w reżyserii Andrzeja Munka. Opera opowiada o spotkaniu na statku byłej więźniarki obozu koncentracyjnego Auschwitz z SS-manką, która była strażniczką obozu.

Współcześnie operę przywrócił publiczności angielski reżyser David Pountney. Premiera jego inscenizacji miała miejsce na festiwalu w Bregencji w 2010 r. Od tamtej pory opera była wystawiana w różnych krajach – między innymi w operze w Tel Awiwie. W Warszawie „Pasażerka” była wystawiana już kilka razy na deskach Teatru Wielkiego – Opery Narodowej w Warszawie. I właśnie w marcu inscenizacja „Pasażerki” Pountneya zostanie wystawiona na deskach TW - ON po raz ostatni.

Uniwersum Wajnberga

Życie Wajnberga, jego rodziny oraz całego tego uniwersum można poznać dzięki stronie stworzonej przez Instytut Mieczysława Wajnberga pod adresem www.mieczyslawweinberg.com oraz www.mieczyslawwajnberg.com

Wiceprezes Instytutu Mieczysława Wajnberga altowiolistka Aleksandra Demowska-Majewska mówi, że Uniwersum Wajnberga to portal z bezpłatnym dostępem, do którego szereg badaczy wniosło informacje na temat życia kompozytora, jego twórczości i recepcji jego dzieł.

„Dzięki interaktywnej mapie można prześledzić miejsca, które odwiedził, w których mieszkał, te które w XXI wieku były związane z premierami jego oper, a także miejsca w których mieszkają badacze jego twórczości oraz te gdzie odbywają się konkursy jego imienia i festiwale jego twórczości”.

Prezes Instytutu Mieczysława Wajnberga skrzypaczka Maria Sławek tłumaczy, że po mapie narracyjnej, będzie można wędrować między miastami, które są podzielone na życie i na dziedzictwo Wajnberga.

Strona jest dostępna w językach polskim i angielskim.

Sławek tłumaczy, że dzięki ich stronie można poznać osoby, które obecnie zajmują się Wajnbergiem, niektórzy z nich robią to już od kilkudziesięciu lat. „Mam nadzieję, że to ukaże nam też nieprawdopodobną drogę, jaką przebyliśmy przez trzydzieści lat od śmierci Wajnberga, jeśli chodzi o naszą świadomość o tym kompozytorze”.

„Kiedy umierał w Polsce był w zasadzie kompozytorem nie do końca znanym. Na zachodzie o nim nie słyszano, a w Związku Radzieckim był już trochę zapomniany. Na szczęście między momentem, w którym odszedł a jego 30 rocznicą śmierci, wiele osób zaangażowało się w przywrócenie jego pamięci” – mówi.